TRẦN ĐÔNG LƯƠNG: MỘT TRƯỜNG HỢP TIÊU BIỂU CỦA TRANH LỤA VIỆT

Năm 1943, Trần Đông Lương theo học vẽ tại Trường Mỹ nghệ Thực hành. Hai năm sau, ông lên đường tham gia kháng chiến. Năm 1949, tại Phú Thọ, ông có cơ duyên gặp họa sĩ Tô Ngọc Vân và được thầy khuyến khích thi vào khóa Mỹ thuật Kháng chiến. Sau ngày hòa bình lập lại, ông và gia đình trở về Hà Nội, sinh sống tại biệt thự số 65 Nguyễn Thái Học cùng nhiều nghệ sĩ mỹ thuật cùng thời. Ông được phân công giảng dạy tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội (nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam), sau đó chuyển sang công tác tại Trường Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội.

Trần Đông Lương là một trong những gương mặt tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và gắn bó gần như trọn đời với tranh lụa. Ông sáng tác sung sức trên chất liệu lụa từ sau năm 1954 khi trở về Hà Nội. Tác phẩm lụa đầu tiên của ông, Nữ sinh kháng chiến, được hoàn thành ngay trong năm này và được bộ ngoại giao mua, đánh dấu sự ghi nhận sớm đối với phong cách và ngôn ngữ tạo hình của ông. Tiếp nối là một loạt tác phẩm lụa tiêu biểu ra đời liên tục trong những năm sau: Được chia quả thực (1955), Hạnh phúc (1956), Anh hùng bác sĩ Phạm Ngọc Thạch (1957, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam sưu tập), Tổ thêu (1958), Gió hè (1960). Đó đều là các sáng tác được ông hướng ánh nhìn đến đời sống thường nhật, con người Việt Nam và những chuyển động âm thầm của xã hội thời chiến. Cũng chính trong giai đoạn này, nhà nghiên cứu Nguyễn Phi Hoanh đã nhận định: Nhờ có vốn hình họa vững vàng, những tác phẩm vẽ lụa của Trần Đông Lương có khối hình chặt chẽ, ánh sáng trong trẻo.

Quả thực, không chỉ vững vàng về hình họa, ông còn dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, phát triển kỹ thuật vẽ lụa. Trên nền tảng tinh giản chi tiết, tạo mảng và sử dụng đường nét linh hoạt, ông khai thác tối đa sắc độ tự nhiên của lụa như cách mà Nguyễn Phan Chánh đã từng nghiên cứu, nhưng tiếp tục phát triển ở kỹ thuật tạo khối và xử lý ánh sáng, mở rộng chiều sâu không gian ba chiều cho tranh lụa truyền thống.

Đặc biệt, trong mảng tranh lụa chân dung thiếu nữ Hà Thành, Trần Đông Lương đã vượt ra khỏi khuôn khổ tả thực thuần túy để kiến tạo một vẻ đẹp rất riêng: thanh lịch, mơ mộng, phảng phất nét hiếu kỳ kín đáo. Những chân dung ấy không chỉ là hình ảnh cá nhân mà còn phản chiếu một chuẩn mực thẩm mỹ của xã hội thị thành, nơi truyền thống và hiện đại giao thoa trong bối cảnh Hà Nội vẫn còn dư vang của chiến tranh. Chính khả năng quan sát tinh tế và năng lực biểu đạt hàm súc đã tạo nên vị thế đặc biệt cho tranh lụa thiếu nữ của Trần Đông Lương trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam: tinh tế, tình cảm và rất khó phai mờ trong tâm trí.

Cả cuộc đời cống hiến cho nghệ thuật, di sản Trần Đông Lương để lại là một diện mạo mỹ thuật rực rỡ nhưng khiêm nhường của một con người tài hoa và bền chí. Những năm tháng cuối đời, dù bị tai biến dẫn đến liệt nửa người và quyết tâm vẽ bằng tay trái nhưng nét vẽ của ông vẫn giữ được được sự khoan thai và chuẩn xác, như thể nghệ thuật đã trở thành một phần nội tại của tâm thức. Kho tàng các tác phẩm đó không chỉ lưu giữ vẻ đẹp của đời sống thường ngày, hình ảnh người thiếu nữ thị thành mà còn là những giá trị nhân văn của một thời đại đối mặt với nhiều biến động.

Cận cảnh dần các tác phẩm tiêu biểu trong triển lãm Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu cận cảnh một số tác phẩm tiêu biểu đang được trưng bày tại triển lãm Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam Triển lãm số 6 của Le Auction House, nhằm giúp quý vị yêu nghệ thuật, dù ở xa, vẫn có thể từng bước chiêm ngưỡng, tìm hiểu và đồng hành cùng không gian triển lãm thông qua các bài viết chuyên đề.

ÂM VANG MỘT THẾ KỶ NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRIỂN LÃM SỐ 6 CỦA LE AUCTION HOUSE

Bước sang năm 2026, dấu mốc kỷ niệm 100 năm Trường Mỹ thuật Đông Dương vẫn còn vang vọng với nhiều hoạt động nghệ thuật có ý nghĩa đặc biệt đối với đời sống mỹ thuật Việt Nam. Với tinh thần này, Le Auction House giới thiệu triển lãm số 6 mang tên Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam, như một lời tổng kết khiêm nhường nhưng đầy đủ về hành trình phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại.

Triển lãm diễn ra từ 18/01 đến 07/02/2026, quy tụ hơn 300 tác phẩm, phản ánh dòng chảy nghệ thuật Việt Nam xuyên suốt từ cuối thế kỷ XIX, giai đoạn Mỹ thuật Đông Dương, Mỹ thuật Kháng chiến cho tới Hiện đại và Đương đại. Trưng bày được tổ chức đồng thời tại ba không gian nghệ thuật trên trục Nghi Tàm Hà Nội, tạo nên một cụm triển lãm liên hoàn, mở rộng trải nghiệm thưởng lãm cho công chúng yêu mến nghệ thuật.

Thông qua cách sắp đặt theo tuyến tính thời gian, triển lãm mang đến một khảo cứu trực quan về tiến trình vận động của mỹ thuật Việt Nam trong hơn một thế kỷ, từ những tiếp xúc ban đầu với hội họa phương Tây, sự hình thành nền tảng đào tạo hàn lâm, cho đến sự đa dạng trong ngôn ngữ tạo hình ở bối cảnh đương đại. Không chỉ là một hoạt động trưng bày, Âm vang một thế kỷ Nghệ thuật Việt Nam còn là dịp kết nối cộng đồng sưu tập, giới nghiên cứu và công chúng yêu nghệ thuật trong không khí đón chào năm mới.

Triển lãm mở ra một hành trình dài, xuất phát từ cuối thế kỷ 19, khi người Pháp đặt chân đến Đông Dương, các họa sĩ, nhà thám hiểm, nhiếp ảnh gia đã ghi lại những hình dung đầu tiên về mảnh đất An Nam. Quan trọng hơn, chính họ trở thành những người cùng với người bản địa đặt nền tảng cho giáo dục mỹ thuật Đông Dương, tiêu biểu như Victor Tardieu, Joseph Inguimberty, Alix Aymé, André Maire, Evariste Jonchère, René Bassouls, Cùng với sự ra đời và phát triển của Trường Mỹ thuật Đông Dương năm 1925, nhiều lứa thế hệ họa sĩ được đào tạo theo mô hình cân bằng tính hàn lâm châu Âu và vốn liếng dân tộc đã tiếp nối và lan tỏa hệ giá trị tốt đẹp của mỹ thuật hiện đại nước nhà. Trong đó, bước đầu của hội họa Việt Nam hiện đại đã chứng kiến những nghiên cứu nghiêm cẩn và nổi bật của bộ tứ Nguyễn Gia Trí Nguyễn Tường Lân Tô Ngọc Vân Trần Văn Cẩn. Những đóng góp to lớn của họ về ngôn ngữ thực hành hội họa ở thế kỷ 20 nhiều biến động vừa mang tính định hướng, vừa làm giàu thêm nền móng mỹ thuật nước nhà bấy giờ còn đang non trẻ.

Thông tin triển lãm

Thời gian: 18/01/2026 07/02/2026 (8h00 20h00)

Địa điểm:

238 Nghi Tàm Le Auction House

144 Nghi Tàm Le House

144B Nghi Tàm Maison Indochine Hanoi

Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật thêm các thông tin chi tiết về triển lãm trong những bài viết tiếp theo.

Trân trọng cảm ơn và kính mong được đón tiếp quý khách.

Gradual Close-ups of Selected Works from the Exhibition

Echoes of a Century of Vietnamese Art

In the coming period, we will gradually present close-up views of a selection of representative works currently on display at the exhibition Echoes of a Century of Vietnamese Art Exhibition No. 6 by Le Auction House. Through this series of in-depth articles, we hope to enable art loversespecially those who are unable to visit in personto follow, explore, and engage step by step with the exhibition space from afar.

ECHOES OF A CENTURY OF VIETNAMESE ART

EXHIBITION NO. 6 BY LE AUCTION HOUSE

As we enter 2026, the milestone marking the 100th anniversary of the École des Beaux-Arts de lIndochine continues to resonate through a wide range of meaningful artistic activities within Vietnams art scene. In this spirit, Le Auction House presents its sixth exhibition, titled Echoes of a Century of Vietnamese Art, conceived as a modest yet comprehensive reflection on the development of modern Vietnamese art.

The exhibition takes place from 18 January to 7 February 2026, bringing together more than 300 artworks that trace the flow of Vietnamese art from the late 19th century, through the Indochina Fine Arts period and the Resistance era, to Modern and Contemporary art. The display is held simultaneously across three art spaces along Nghi Tàm Street in Hanoi, forming a continuous exhibition cluster that expands and enriches the publics viewing experience.

Through a linear, chronological curatorial approach, the exhibition offers a visual survey of the evolution of Vietnamese art over more than a centuryfrom the earliest encounters with Western painting and the establishment of academic training, to the diversity of artistic languages in the contemporary context. Beyond a display of artworks, Echoes of a Century of Vietnamese Art also serves as a meeting point for collectors, researchers, and the wider public, set within the welcoming atmosphere of the New Year.

The exhibition unfolds as a long journey beginning in the late 19th century, when the French arrived in Indochina and painters, explorers, and photographers recorded some of the earliest visual impressions of Annam. More importantly, they became key figures who, together with local artists, laid the foundations of art education in Indochinamost notably Victor Tardieu, Joseph Inguimberty, Alix Aymé, André Maire, Evariste Jonchère, René Bassouls, among others. With the establishment and development of the École des Beaux-Arts de lIndochine in 1925, successive generations of artists were trained under a model that balanced European academic principles with indigenous cultural heritage, thereby nurturing and disseminating the core values of modern Vietnamese art. In its early phase, modern Vietnamese painting witnessed the rigorous and influential contributions of the quartet Nguyễn Gia Trí Nguyễn Tường Lân Tô Ngọc Vân Trần Văn Cẩn. Their significant achievements in artistic practice during the turbulent 20th century were both formative and enriching, helping to strengthen the foundations of a then-nascent national art scene.

Exhibition Information

Dates: 18 January 2026 7 February 2026 (8:00 am 8:00 pm)

Venues:

238 Nghi Tàm Le Auction House

144 Nghi Tàm Le House

144B Nghi Tàm Maison Indochine Hanoi

We will continue to share further detailed information about the exhibition in upcoming articles.

With our sincere thanks, we look forward to welcoming you.